cocuklar12-15.jpgKamu Denetçiliği Kurumu ya da uluslararası toplumda bilinen adıyla Ombudsmanlık, 29 Haziran 2012 tarihinde kurulan yeni bir kurumdur. Yasal düzenlemelere göre kurumun kuruluş amacı; eğitim, sağlık, ulaşım ve barınma gibi kamu hizmetlerinin işleyişinde bağımsız ve etkin bir başvuru mekanizması oluşturmaktır. Okul, hastane, çocuk bakım kuruluşu, valilik, kaymakamlık, karakol, itfaiye ve belediye gibi idarelerin eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarıyla ilgili bir başvuru yapıldığında kurumun görevi bu başvuruyu insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden inceleyip araştırarak gerekmesi halinde ilgili yerlere önerilerde bulunmaktır. Diğer bir ifadeyle, bütün çocuklar okul, hastane, çocuk bakım kuruluşları, valilik, kaymakamlık, karakol, itfaiye ve belediye gibi idarelerle yaşadığı sorunları çözmek için Kamu Denetçiliği Kurumuna müracaat edebilir. Çocuklar; eğitim, sağlık, ulaşım ve barınma gibi kamu hizmeti alırken haksızlığa uğradıklarında ya da öğretmen, doktor, hemşire, polis ve asker gibi kamu görevlileriyle bir sorun yaşadıklarında bu sorununu öncelikle ilgili idare ile paylaşması, sorununun hala çözülmediği düşünülüyorsa kamu denetçisine başvurması gerekmektedir. Başvuru üzerine kurumun görevi sorununu incelemek, araştırmak ve gerekirse ilgili idareye önerilerde bulunmaktır.

Çocuk hakları kurumun hassasiyet gösterdiği bir alan olması nedeniyle, yasal düzenlemelerde çocuk haklarına ilişkin özel hükümlere yer verilmiştir.

Örneğin; Kurumdaki 5 Kamu Denetçisinden biri, Sayın Serpil Çakın, çocuk hakları alanında görevlendirilmiştir. Başvuru çocuk haklarına ilişkin ise diğer başvurularda aranılan “menfaat ihlali” şartı aranmamaktadır. Bunun anlamı başvuran kişi çocuk hakları ile ilgili bir başvuru yapıyorsa, onun başvuru konusundan etkilenmiş olması gerekmez.  Yani çocuk haklarına ilişkin konularda sadece sorunu yaşayanların başvurması değil, sorunu bilen, bu konuda yeterli bilgi verebilecek herkes başvuru yapma hakkına sahiptir. Başvuru konusu çocuk haklarına ilişkin ise yerinde inceleme ve araştırma yapılmaktadır.

Başvuran kişi başvurusundan vazgeçse ya da ilgili idare sorunu çözse bile başvuru konusu çocuk haklarına ilişkin ise inceleme ve araştırmaya devam edilmektedir.

Kamu Denetçiliği Kurumunun Çalışma Örnekleri

Konya ilinde bir ilköğretim okuluna devam etmekte olan O.T., kurumumuza ilk olarak  çocuk internet sayfasında yer alan mesaj formunu doldurarak sorununu iletmiştir. Sorunun önemi anlaşılarak O.T. , internet sayfasında yer alan başvuru formuna yönlendirilmiştir.

Başvuru içeriğinde ilköğretim öğrencisi O.T., eğitim görmekte olduğu okulunda çok sık öğretmen değişikliği olduğunu, 7 öğretmen değişikliği yaşadığını, okulun kadrolu öğretmeninin Konya ‘da başka bir eğitim kurumunda görevlendirildiğini, bu nedenle 2 yıldır sınıflarına vekil öğretmen geldiğini, bu durumun kendisini olumsuz etkilediğini belirterek, ailesi ile konuya yönelik yaptıkları başvurulardan da olumlu cevap alamadıklarını belirterek, yaşadığı kaygının giderilerek, okuluna kadrolu öğretmen atanmasını istemiştir.

Çocuk ve aile ile yapılan görüşmeler sonucu sorun, uluslararası sözleşmeler, çocuğun yüksek yararı, anayasal eğitim hakkı gözetilerek değerlendirilmiş ve bir mağduriyet ( menfaat ihlali )olduğu anlaşılarak, kapsamlı araştırma ve inceleme yapılmasına karar verilmiştir.

Olayı inceleme ve araştırmamız sonucunda;

Şikayete konu okulda, kadrolu öğretmene ihtiyaç var iken kadrolu öğretmenin başka bir alanda görevlendirildiği anlaşıldığından ihtiyacın göz ardı edilmesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı,

Eğitim gibi temel bir kamu hizmetinin uzun süreli geçici personel olan ücretli öğretmenler tarafından yürütülmesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı,

Eğitim hakkından, Uluslararası Sözleşmeler, Anayasa ve Kanunlarda belirtildiği üzere ( Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesinin 4 üncü ve 28 ıncı maddesi, İnsan Hakları Sözleşmesine Ek protokolün 2 ıncı maddesi, Avrupa Sosyal Şartının 17 ıncı maddesi, T.C. Anayasasının 42 ıncı Maddesi ile Milli Eğitim Temel Kanunun 8 ıncı Maddeleri)  hiç kimsenin yoksun bırakılamayacağı ve eşitlik ilkesi çerçevesinde verilmesi gereken bir hak olduğu,

Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesinin 3 üncü maddesine göre çocuğu ilgilendiren tüm faaliyetlerde çocuğun yüksek yararının temel düşünce olduğu göz önüne alındığında, çocuğun tam gelişimi için ilköğretimin önemi, eğitim hizmetinin sürekliliğinin sağlanması sınıfta herhangi bir öğretmenin olması ile değil, onun bağ kurabildiği ve bu bağı devam ettirebildiği bir öğretmenin varlığı ile sağlanacağına, dolayısı ile tüm eğitim hayatını şekillendiren ve eğitimin bir anlamda temeli olan ilköğretimin ilk 3 yılında bir çocuğun 7 öğretmen değiştirmesinin baştan önlenmesi, önlenememiş ise bir itiraza gerek kalmaksızın derhal düzeltilmesinin hukukun, hakkaniyetin ve iyi yönetim ilkelerinin bir gereği olduğuna karar verildi.

Sonuç olarak; şikayete konu ilköğretim okuluna kadrolu bir sınıf öğretmeninin sürekli görevlendirilmesi hususunda, Konya Valiliği ve İl Milli Eğitim Müdürlüğü ile Milli Eğitim Bakanlığına tavsiyede bulunulmuştur.

Kurumumuzca alınan tavsiye kararı sonrası, Konya Valiliğince konu değerlendirilerek, O.T.’nin eğitim görmekte olduğu ilköğretim okulu kadrolu öğretmenin il merkezinde devam etmekte olan geçici görevlendirmesi iptal edilerek, asli görev yerine dönüşü sağlanmıştır.

Web site: www.kdkcocuk.gov.tr